Wat kunnen beveiligers oplossen voordat de politie nodig is?

Veel situaties die raken aan veiligheid komen niet bij de politie terecht. Ze spelen zich af in het voorportaal: beginnende ruzies, overlast en vooral ‘twijfelgevallen’. Juist daar wordt bepaald of iets klein blijft of escaleert. Wat kunnen beveiligers oplossen voordat politie-inzet nodig is? Om dat concreet te maken, liep wijkagent Sam Hendriks mee tijdens een dienst van de mobiele surveillance en een inzet van het Alpha Ondersteuningsteam (AOT). Het grijze gebied tussen overlast en strafbaar In beleid en regelgeving lijkt het onderscheid helder. In de praktijk lopen ongewenst gedrag, overlast en strafbare feiten regelmatig in elkaar over. Veel situaties spelen zich af in dat grijze gebied:

• spanning loopt op, maar het escaleert nog niet.

• gedrag is hinderlijk of zorgt voor een onveilig gevoel, maar is niet strafbaar.

• meldingen worden gedaan omdat de melder liever niet zelf in gesprek treedt of “voor de zekerheid”.

Juist daar ontstaat druk op de politiecapaciteit. Niet omdat deze situaties om inzet van de politie vragen, maar omdat ze ergens terecht moeten komen. Juist daar kan vroeg handelen door beveiligers het verschil maken.

Hoe ziet dat er in de praktijk uit? Tijdens de diensten werd zichtbaar hoeveel situaties zich in het voorportaal afspelen. Geen zware incidenten, maar wel situaties die zonder interventie kunnen doorgroeien. AOT: een beginnende ruzie

Op de stoep voor één van de op het AOT aangesloten locaties ontstaat een conflict tussen twee personen. De AOT-medewerkers stappen ertussen en spreken beide personen aan. Door in gesprek te gaan en de situatie te sturen, wordt verdere escalatie voorkomen.

Sam: “veel mensen hadden hiervoor de politie gebeld. Dat zegt iets over hoe er naar dit soort situaties wordt gekeken. Niet omdat dat onterecht is, maar omdat het vaak ook eerder en anders kan worden opgelost.”

Niet elke situatie laat zich overigens zo eenvoudig sturen. Juist daar zit de afweging: wanneer blijf je zelf handelen en wanneer schaal je op naar handhaving of de politie.

Mobiele surveillance: alarmopvolging

Een inbraakalarm gaat af. De mobiele surveillant is snel ter plaatse en kent het pand en de eigenaar.

Sam: “de lokale bekendheid bleek direct van waarde. De situatie kon snel worden ingeschat en het alarm werd als loos beoordeeld. Er was geen verdere inzet nodig.”

De melding wordt gecontroleerd, beoordeeld en afgehandeld zonder verdere opschaling. In dit soort situaties zit het verschil in minuten en in de kennis van de locatie. Dit soort meldingen vragen wel opvolging, maar niet altijd politie-inzet.

Informatie en signalen uit de praktijk Tijdens de diensten wordt ook zichtbaar hoe belangrijk informatie-uitwisseling is.

Sam: “Observaties van surveillanten en het AOT, zoals kentekens of signalementen, kunnen relevant zijn voor bredere vraagstukken of lopende politieonderzoeken.”

Het vastleggen van dit soort informatie en het delen daarvan met de politie kan bijdragen aan het oplossen van grotere zaken. Dit deel van het werk blijft vaak onzichtbaar, maar is wel van directe waarde voor het gezamenlijk werken aan veiligheid. Dit vraagt om security awareness en het herkennen van relevante signalen.

Waar het verschil wordt gemaakt Als je deze situaties naast elkaar legt, ontstaat een duidelijk beeld. Een groot deel van de vraag naar veiligheid zit niet in incidenten, maar in het voorkomen daarvan. Het gaat om:

• vroege signalering

• aanspreken en bijsturen

• de-escalatie

• eerste beoordeling van meldingen

• iemand die de melder bijstaat op een voor hem of haar moeilijk moment

Dit zijn momenten waarop snelheid, zichtbaarheid en aanwezigheid het verschil maken.

De rol van het AOT

Het Alpha OndersteuningsTeam is 24/7 direct inzetbaar bij situaties waar spanning oploopt: agressie, dreiging en overlast.

De directe inzet is gericht op stabiliseren en de-escaleren. Niet achteraf, maar op het moment zelf. Daarmee wordt voorkomen dat situaties doorgroeien naar een niveau waarop politie-inzet noodzakelijk wordt. Wat daarbij opvalt, is de lokale bekendheid.

Sam: “Veel personen waarmee de politie in de dagelijkse praktijk te maken heeft, zijn ook bekend bij de AOT-medewerkers. Dat maakt het mogelijk om sneller contact te maken en effectiever in te grijpen. Het voorkomt dat de politie wordt ingezet.”

De rol van de mobiele surveillance

Mobiele surveillance zorgt voor zichtbaarheid en opvolging. Door surveillancerondes en alarmopvolging is er continu aanwezigheid in de Waarderpolder.

Bij meldingen is de surveillant vaak als eerste ter plaatse. Lokale kennis speelt daarin een belangrijke rol. Zoals tijdens de meeloopdienst zichtbaar werd: kennis van locaties, eigenaren en situaties zorgt voor snellere en betere inschattingen.

Daarnaast zit een belangrijk deel van de waarde in informatie-uitwisseling. Observaties uit de praktijk kunnen bijdragen aan een breder beeld en ondersteunen waar nodig ook politiewerk.

Waar ligt de grens?

Niet alles kan en mag door beveiliging worden opgelost. In de meeste gevallen is die grens goed te bepalen, maar soms vraagt het een inschatting ter plaatse. Politie is en blijft nodig bij:

• strafbare feiten die om strafrechtelijke afwikkeling vragen

• agressie of geweld dat niet meer veilig of proportioneel kan worden gestopt

• andere situaties die om politiebevoegdheden vragen

Deze afbakening hangt samen met wat beveiligers wel en niet mogen en soms ook met de bredere vraag wat particuliere beveiliging in de openbare ruimte mag doen.

Beveiliging is geen vervanging van de politie. Het kan wel een groot deel van de dagelijkse veiligheidsvraag opvangen voordat politie-inzet nodig is.

Wat viel op vanuit politieperspectief

Voor een wijkagent die meedraait, wordt zichtbaar hoeveel inzet normaal gesproken buiten beeld blijft en hoeveel situaties niet bij de politie terechtkomt. Wat daarbij opviel:

• de mate van lokale bekendheid bij medewerkers

• hoe snel situaties kunnen worden ingeschat

• hoeveel contact er is met personen en locaties in het gebied

• de rol van informatie-uitwisseling tussen beveiliging en politie

Daarnaast gaf de meeloopdienst ook nieuwe inzichten in de wijk zelf. Zelfs voor iemand die er dagelijks werkt.

Deze manier van samen kijken naar veiligheid sluit aan bij eerdere ervaringen met publiek-private samenwerking tussen de politie en Alpha Security in Haarlem. 

Wat betekent dit voor gemeenten?

Voor gemeenten ligt hier een belangrijke sleutel. Niet alleen in handhaving, maar juist in het organiseren van het voorportaal.

Door vroegtijdig in te grijpen:

• neemt de druk op de politie af

• ontstaat meer grip op leefbaarheid

• wordt escalatie voorkomen

De vraag is daarmee niet alleen hoeveel capaciteit er is, maar waar en wanneer die wordt ingezet. Dit raakt direct aan hoe veiligheid lokaal georganiseerd en verdeeld wordt en aan de maatschappelijke rol die beveiliging daarin kan spelen.

Niet elke melding hoort bij de politie

In de praktijk wordt de politie regelmatig gebeld bij situaties die daar niet per se thuishoren. Dat is begrijpelijk, maar niet altijd nodig.

Zonder een goed ingericht voorportaal verschuift de druk alleen maar. Zoals in de beschreven situaties te zien is, kan vroeg handelen voorkomen dat lichte problematiek uitgroeit tot zwaardere inzet.

Tot slot

De meeste veiligheidsvraagstukken beginnen klein. Juist daar zit de ruimte om verschil te maken.

Beveiliging vangt het begin op. De politie blijft nodig voor het moment waarop het zwaarder wordt. Wie dat goed organiseert, voorkomt dat kleine situaties uitgroeien tot politie-inzet.

Hoe die twee op elkaar aansluiten, bepaalt uiteindelijk hoe effectief het geheel is en wat er wel en niet bij de politie terechtkomt.