Waarom ontstaan op sommige evenementen meer vechtpartijen dan op andere?
- 1 day ago
- 5 min read
Op sommige evenementen verloopt de avond zonder noemenswaardige incidenten. Op andere evenementen kantelt de sfeer sneller en ontstaan relatief veel vechtpartijen. De verklaring wordt vaak gezocht in de muziek of de artiest. Die zou ‘het verkeerde publiek’ aantrekken. Dat klinkt logisch. Wie verschillende evenementen bezoekt, ziet dat bij sommige concepten vaker vechtpartijen voorkomen dan bij andere. Toch is die verklaring te eenvoudig.
Muziek veroorzaakt geen geweld. De programmering bepaalt wel voor een belangrijk deel het bezoekersprofiel. Wie wil begrijpen waarom het ene evenement meer vechtpartijen kent dan het andere, moet verder kijken dan het podium alleen.
Waarom muziek vaak onterecht als oorzaak wordt gezien
Kenmerken van evenementen kunnen sterk uiteenlopen. Sommige concepten kennen structureel meer geweldsincidenten dan andere. Organisatoren, beveiligers en hulpdiensten herkennen dat beeld vaak direct. Dat leidt al snel tot de conclusie dat het aan de muziek of aan de artiest ligt. Die conclusie is begrijpelijk, maar verwart een indirect verband met een directe oorzaak.
Muziek is niet de oorzaak. De programmering bepaalt wel mede welk publiek een evenement aantrekt. Dat bezoekersprofiel heeft vervolgens invloed op factoren als alcoholgebruik, groepsgedrag en de manier waarop mensen op elkaar reageren. Juist die factoren bepalen uiteindelijk hoe groot de kans op vechtpartijen is.
Waarom programmering wél van invloed is
Verschillende artiesten en muziekstijlen spreken verschillende doelgroepen aan. Daarmee verandert niet alleen wat er op het podium gebeurt, maar ook de samenstelling van het publiek.
Programmering beïnvloedt daarmee niet rechtstreeks de kans op vechtpartijen, maar wel de omstandigheden waaronder die kunnen ontstaan. Het bepaalt mede welke bezoekers op een evenement afkomen en daarmee ook welke risicofactoren vaker of minder vaak aanwezig zijn.
Denk bijvoorbeeld aan verschillen in:
de leeftijd van bezoekers;
de mate waarin bezoekers in groepen naar het evenement komen;
het alcoholgebruik;
de sociale normen en omgangsvormen binnen een bepaalde uitgaanscultuur;
de verwachtingen waarmee bezoekers het evenement bezoeken.
Wat blijkt uit onderzoek?
Onderzoek laat al jaren zien dat geweld op evenementen vrijwel nooit door één enkele factor wordt veroorzaakt. Het ontstaat meestal doordat meerdere factoren samenkomen.
Alcoholgebruik is één van de belangrijkste voorspellers van geweld. Het verlaagt de remming, vergroot impulsief gedrag en maakt het moeilijker om sociale signalen goed te beoordelen.
De rol van drugs wordt vaak overschat. De meeste drugs leiden niet automatisch tot (meer) agressief gedrag. Combinaties van vooral cocaïne of amfetamine met alcohol vergroten het risico hierop wel. Verder ontstaan veel vechtpartijen doordat iemand zich beledigd, uitgedaagd of respectloos behandeld voelt. Een blik, een duw of een opmerking kan dan al voldoende zijn. Het gaat dan vooral om statusbehoud en gezichtsverlies voorkomen.
Daarnaast komen vechtpartijen vaker voor als er sprake is van:
Jonge bezoekers, met name jonge mannen. Jongvolwassen mannen zijn in geweldsstatistieken structureel oververtegenwoordigd. Zij vertonen gemiddeld vaker risicogedrag, reageren impulsiever en raken daardoor vaker betrokken bij confrontaties.
Bezoekers die in groepen naar het evenement komen. Wanneer een conflict ontstaat, bemoeien vrienden of groepsleden zich er sneller mee. Een woordenwisseling tussen twee personen kan daardoor uitgroeien tot een vechtpartij tussen groepen.
Een hoge publieksdichtheid. Bezoekers lopen tegen elkaar aan, krijgen een 'duw' en verliezen hun persoonlijke ruimte. Kleine ergernissen kunnen daardoor sneller escaleren.
Lange wachtrijen. Wachtrijen bij bars, toiletten, lockers of uitgangen zorgen voor frustratie. Zeker wanneer alcohol is gebruikt en bezoekers kunnen voordringen, neemt de kans op conflicten toe.
Gebrekkige inrichting van de evenementenlocatie. Slechte doorstroming, onduidelijke looproutes en opstoppingen vergroten de irritatie en verhogen de kans dat kleine voorvallen uitgroeien tot grotere incidenten.
Beperkte sociale controle. Slechte verlichting, afgelegen locaties of een gebrek aan zichtbaar toezicht kunnen ervoor zorgen dat bezoekers zich minder geremd voelen en conflicten minder snel worden gesignaleerd of beëindigd.
Een gebrek aan security footprinting. Niet alleen het aantal beveiligers is van belang, maar ook hun zichtbaarheid, positionering en vermogen om vroegtijdig in te grijpen. Een stevige security footprint draagt bij aan de-escalatie en kan de impact van vechtpartijen beperken.
Geen van deze factoren veroorzaakt op zichzelf een vechtpartij. Juist de combinatie ervan vergroot het risico.
Waarom een vechtpartij zelden uit het niets ontstaat
Veel vechtpartijen beginnen met iets kleins. Iemand wordt per ongeluk aangestoten. Er ontstaat discussie over voordringen. Er wordt een opmerking gemaakt. Er is oogcontact dat verkeerd wordt geïnterpreteerd.
Die gebeurtenis lijkt de oorzaak, maar is meestal slechts de laatste schakel in een keten van omstandigheden voorafgaand aan de vechtpartij.
Een jonge bezoeker onder invloed van alcohol zal een onschuldige opmerking of aanraking eerder als provocatie ervaren. Wanneer vrienden zich vervolgens met de situatie bemoeien, ontstaat sneller een conflict. Als de omgeving druk is, kunnen omstanders moeilijk uitwijken. Een situatie kan dan binnen enkele seconden omslaan in een vechtpartij.
Wanneer dezelfde gebeurtenis plaatsvindt in een omgeving waar mensen niet dicht op elkaar staan, weinig alcohol is gedronken en waar veel bezoekers vooral in tweetallen het evenement bezoeken, blijft zo'n situatie vaak beperkt tot een woordenwisseling.
Waarom sommige evenementen een groter risico op vechtpartijen kennen
Deze samenhang verklaart ook waarom sommige evenementen structureel meer geweldsincidenten kennen dan andere. Dat betekent niet dat die evenementen per definitie onveilig zijn. Wel komen daar vaak meerdere risicofactoren tegelijkertijd voor. Bijvoorbeeld veel jonge bezoekers, die in groepen naar het evenement komen, een uitgaanscultuur waarin veel alcohol wordt gebruikt én een hogere publieksdichtheid rond populaire optredens.
Dat betekent nadrukkelijk niet dat iedere bezoeker binnen zo'n doelgroep een risico vormt. De overgrote meerderheid komt simpelweg voor een gezellige avond uit.
Het betekent ook niet dat er altijd vechtpartijen zijn bij een bepaalde artiest.
Het verklaart juist waarom twee evenementen met hetzelfde aantal bezoekers of zelfs overlap in programmering toch een heel verschillend aantal geweldsincidenten kunnen kennen.
De uitdaging voor organisatoren en veiligheidsprofessionals is daarom niet om één oorzaak aan te wijzen, maar om vooraf te herkennen welke risicofactoren waarschijnlijk een rol spelen en hoe die elkaar kunnen versterken.
Wat betekent dit voor de veiligheidsorganisatie?
Wanneer een organisator ervan uitgaat dat (enkel en alleen) de muziek of artiest het probleem is, bestaat het risico dat de verkeerde maatregelen worden genomen. Een goede risicoanalyse kijkt daarom verder dan het programma alleen. Juist een analyse van alle factoren bepaalt uiteindelijk welke maatregelen effectief zijn. Op basis daarvan kunnen passende maatregelen worden getroffen. Denk daarbij aan:
de benodigde security footprint;
een verbeterde inrichting van de evenementenlocatie;
een doordacht alcoholbeleid;
duidelijke huisregels;
een goede samenwerking tussen organisator, beveiliging en hulpdiensten.
Het doel is niet om ieder incident te voorkomen. Dat is onmogelijk. Wel kan een goede voorbereiding ervoor zorgen dat risicofactoren worden beperkt, spanningen eerder worden herkend en kleine incidenten vaker worden opgelost voordat zij uitgroeien tot een vechtpartij.
Tot slot
Waarom het ene evenement meer vechtpartijen kent dan het andere laat zich niet met één oorzaak verklaren.
Muziek veroorzaakt geen geweld. Artiesten doen dat zeer zelden. Wel beïnvloedt de programmering het bezoekersprofiel en daarmee de omstandigheden waaronder geweld kan ontstaan.
Effectieve evenementenveiligheid begint niet met zoeken naar één schuldige factor voor geweldsincidenten, maar door inzicht te krijgen in het samenspel van omstandigheden dat tot geweld kan leiden. Pas wanneer die risico's vooraf goed in beeld zijn, kunnen maatregelen worden getroffen die daadwerkelijk bijdragen aan een veilig evenement.
Vechtpartijen beginnen zelden met geweld. Ze beginnen met omstandigheden waarin geweld de kans krijgt om te ontstaan.
